فايل ضميمه :
        

مقدمه

بر اساس درخواست حاضر، شاكي كه از دانشجويان دانشگاه اميركبير بوده است، تقاضاي ابطال يكي از بندهاي مقررات آموزش دوره كارشناسي ارشد دانشگاه اميركبير (مصوب 1397)[1] را دارد كه با عنايت به توضيحات شاكي در درخواست، ناظر به كسر نمره دانشجويان در صورت تأخير در دفاع از پايان‌نامه مي‌باشد.

شرح و بررسي

الف) تبيين موضوع

از جمله آئين‌نامه‌هايي كه وزارت علوم در راستاي صلاحيت‌هاي خود در تدوين آئين‌نامه‌هاي اجرايي «قانون اهداف، وظايف و تشكيلات وزارت علوم، تحقيقات و فناوري» (مصوب 18/5/1383) تصويب نموده است[2]، آئين‌نامه دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته مي‌باشد كه تاكنون در سنوات مختلفي به تصويب رسيده و از جمله آن‌ها آئين‌نامه مصوب 15/1/1388 مي‌باشد. مطابق ماده (37) اين آئين‌نامه[3]، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي مجري دوره‌هاي كارشناسي ارشد موظف‌اند دستورالعمل‌هاي اجرايي آئين‌نامه مزبور را در چارچوب آئين‌نامه تدوين و پس از تصويب در شوراي تحصيلات تكميلي اجرا كنند. بر همين اساس نيز هر دانشگاه اقدام به صدور آئين‌نامه‌هايي در اين خصوص نموده است و شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه اميركبير نيز در همين راستا آئين‌نامه‌اي تحت عنوان «آيين‌نامه آموزشي دانشجويان دوره كارشناسي ارشد» به تصويب رسانده است و در آن به موضوعات مختلفي درباره دوره كارشناسي ارشد، از جمله نحوه محاسبه نمره پايان‌نامه پرداخته است.

حال بر اساس نامه ديوان عدالت اداري، موضوع شكايت «بند «25» اين آئين‌نامه در خصوص احتساب نمره پايان‌نامه در معدل دانشجويان است»، لكن در دادخواست شاكي، اگرچه ابطال همين بند درخواست گرديده، اما ابطال آن «در خصوص ارزشيابي پايان‌نامه كارشناسي ارشد مبني بر كسر نمره به علت تأخير در دفاع پايان‌نامه» مورد تقاضا قرار گرفته است (و نه احتساب نمره پايان‌نامه در معدل دانشجويان) و آن‌گونه كه از مفاد شكايت و توضيحات ارائه‌شده نيز مستفاد مي‌گردد، موضوع اعتراض، كاهش نمره پايان‌نامه به جهت تمديد سنوات دانشجويان مي‌باشد كه درواقع نوعي مجازات اين دسته از دانشجويان تلقي شده است. البته به نظر مي‌رسد بند «25» آئين‌نامه مورد اعتراض واجد چنين موضوعي نيست، چراكه ماده مزبور[4] ناظر به احتساب نمره پايان‌نامه در معدل و همچنين نمرات ارزيابي و تشويقي مربوط به پايان‌نامه است و اين موضوع (كاهش نمره به علت تأخير در دفاع) در بند «1-2» «آئين‌نامه تمديد سنوات در مقطع كارشناسي ارشد» مصوب 27/6/1397 شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه اميركبير ذكر شده است. مطابق اين بند:

«1-2 تمديد سنوات- ترم ششم: ...

در صورت دفاع دانشجو در اسفندماه، نمره پايان‌نامه در دو بخش دفاع از پايان‌نامه (حداكثر 19) و نتايج محصولات پژوهشي (حداكثر 1.5 نمره) ارزيابي مي‌گردد.

در صورت دفاع دانشجو در فروردين و ارديبهشت‌ماه، نمره پايان‌نامه در دو بخش دفاع از پايان‌نامه (حداكثر 19) و نتايج محصولات پژوهشي (حداكثر 2 نمره) ارزيابي مي‌گردد.

در صورت دفاع دانشجو در خرداد تا 15 تيرماه، نمره پايان‌نامه در دو بخش دفاع از پايان‌نامه (حداكثر 17) و نتايج محصولات پژوهشي (حداكثر 3 نمره) ارزيابي مي‌گردد.»

همان‌گونه كه مشاهده مي‌شود مطابق بند مزبور با هر مرحله تأخير در دفاع از پايان‌نامه بخشي از نمره دفاع از پايان‌نامه كسر و البته بخشي از نمره كسر شده به نمره نتايج محصولات پژوهشي اضافه مي‌گردد. حال به نظر مي‌رسد شاكي نسبت به چنين موضوعي اعتراض داشته و چنين امري را از حيث شرعي برخلاف قاعده قبح عقاب بلابيان و از حيث قانوني مغاير بندهاي «20»[5]، «27»[6]، «37»[7]، «38»[8] و «39»[9] آئين‌نامه دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته مصوب 15/1/1388 وزارت علوم دانسته است.

ب) بررسي موضوع

با عنايت به‌ نكات فوق‌الذكر اگرچه به نظر مي‌رسد تدوين ضوابط اجرايي مربوط به ارزيابي پايان‌نامه دوره تحصيلي تكميلي در صلاحيت شوراي تكميلي دانشگاه مي‌باشد، لكن همان‌گونه كه در ماده (37) آئين‌نامه دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته مصوب وزارت علوم ذكر شده است، چنين ضوابطي مي‌بايست در چارچوب اين آئين‌نامه باشد و شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه در اين رابطه واجد صلاحيت مستقل مقررات‌گذاري نبوده است. بر اين اساس با نگاهي به آئين‌نامه مزبور كه درواقع چارچوب ضوابط مصوب شوراي عالي تحصيلات تكميلي قلمداد مي‌شود، مشخص مي‌گردد كه مواد (20)[10] و (22)[11] اين آئين‌نامه به موضوع ارزشيابي پايان‌نامه‌ها پرداخته است و اين مواد هيچ‌كدام جهت تأخير در دفاع از پايان‌نامه، اقدامي از جمله كاهش نمره پيش‌بيني ننموده‌اند، بلكه ماده (22) ارزشيابي پايان‌نامه را در جلسه دفاعيه توسط هيأت داوران دانسته است. چنين برداشتي به‌صراحت در آراء هيأت عمومي ديوان درباره چنين موضوعي در موارد مشابه نيز قابل مشاهده است[12]. با اين توضيح كه مرجع مزبور در پرونده‌هاي متعددي مشابه پرونده حاضر اعلام نموده «نظر به اينكه مطابق ماده (22) آئين‌نامه دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته ...، ارزشيابي پايان‌نامه در جلسه دفاعيه توسط هيأت داوران انجام مي‌شود و در مواد (36) و (37) آئين‌نامه مذكور در رابطه با كسر نمره ارزشيابي پايان‌نامه به علت تأخير در دفاع آن، اختياري براي شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي پيش‌بيني نشده است... كسر نمره خارج از حدود اختيارات مرجع تصويب است ... .»[13] بنابراين مصوبه شوراي تحصيلات تكميلي نمي‌توانسته چارچوب و ملاحظات ديگري به‌جز ارزشيابي توسط هيأت داوران در خصوص نمره پايان‌نامه اتخاذ نمايد.

نتيجه‌گيري

با توجه به توضيحات ارائه‌شده، اگرچه به نظر مي‌رسد مصوبه شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه اميركبير كه ترتيباتي را در صورت تأخير در دفاع از پايان‌نامه كارشناسي ارشد پيش‌بيني نموده است مغاير آئين‌نامه دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته مصوب وزارت علوم محسوب مي‌شود و از اين حيث غيرقانوني است، اما در متن درخواست شاكي هيچ‌گونه دليلي مبني بر اين‌كه ضوابط موضوع شكايت، قواعد مقرر را به گذشته عطف نموده است و درواقع منجر به «عقاب بلابيان» شده، وجود ندارد و در مفادي كه به نظر موضوع شكايت مي‌باشد، نيز چنين امري وجود ندارد و استناد به قاعده فقهي «قبح عقاب بلابيان» در نامه ارسالي از سوي ديوان نزد شوراي نگهبان محل تأمل است.

 

[1]. 25- نمره پايان‌نامه

  • نمره پايان‌نامه در ميانگين كل دانشجويان ورودي مهر 97 و پس از آن محاسبه نمي‌شود و ارزشيابي آن به‌صورت كيفي نيز به شرح زير انجام و در پورتال آموزشي ثبت مي‌شود.
  • نمره پايان‌نامه در ميانگين كل دانشجويان ورودي مهر 96 و ماقبل محاسبه مي‌گردد.

 

نمره تشويقي (مقاله، كار تجربي و اختراع) توسط هيأت داوران در جلسه دفاع بر اساس آئين‌نامه فعلي دانشگاه به شرح زير تعيين مي‌شود:

 

[2]. ماده ۱۲- آيين‌نامه‌هاي اجرائي اين قانون از سوي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري تهيه و به مراجع ذي‌ربط ارائه خواهد شد. اعمال مقررات موضوع اين قانون در مورد دانشگاه‌هاي نظامي و انتظامي و مؤسسات آموزشي و پژوهشي تحت نظر فرماندهي كل قوا پس از كسب موافقت ايشان انجام خواهد شد.

[3]. ماده 37- آئين‌نامه دربرگيرنده اصول و ضوابط كلي دوره كارشناسي ارشد به سه شيوه اجرايي مي‌باشد و مؤسسه موظف است دستورالعمل اجرايي آن را در چارچوب آئين‌نامه تدوين و پس از تصويب در شورا اجرا كند

[4]. به پاورقي شماره «1» رجوع كنيد.

[5]. ماده 20- ارزشيابي پايان‌نامه

الف- نمره 19 تا 20: عالي؛ نمره 18 تا 18.99: بسيار خوب؛ نمره از 16 تا 17.99: خوب؛ نمره 14 تا 15.99 قابل قبول

ب- نمره كمتر از 14: غيرقابل قبول

تبصره- چنانچه ارزشيابي پايان‌نامه غيرقابل قبول باشد دانشجو مجاز است حداكثر يك نيمسال در مدت مجاز تحصيل در جلسه دفاعيه شركت و مجدداً از پايان‌نامه دفاع كند. دانشجويي كه در فرصت تعيين‌شده نتواند از پايان‌نامه خود با موفقيت دفاع نمايد، از ادامه تحصيل و دريافت مدرك تحصيلي محروم مي‌شود.

[6]. ماده 27- پايان‌نامه: دانشجو موظف است پس از پايان نيمسال اول و قبل از شروع نيمسال سون تحصيلي، موضوع پايان‌نامه خود را با نظر استاد يا اساتيد راهنما و تأييد گروه مربوط انتخاب نمايد. موضوع پايان‌نامه پس از تأييد شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده قطعيت مي‌يابد.

[7]. ماده 37- آئين‌نامه دربرگيرنده اصول و ضوابط كلي دوره كارشناسي ارشد به سه شيوه اجرايي مي‌باشد و مؤسسه موظف است دستورالعمل اجرايي آن را در چارچوب آئين‌نامه تدوين و پس از تصويب در شورا اجرا كند

[8]. ماده 38- تفسير آئين‌نامه دربرگيرنده بر عهده معاونت آموزشي وزارت است و در صورت بروز ابهام، نظر معاونت مذكور مورد استناد قرار خواهد گرفت.

[9]. ماده 39- آئين‌نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد در 39 ماده و 19 تبصره در جلسه 714 مورخ 15/1/88 شوراي برنامه‌ريزي آموزش عالي به تصويب وزير محترم علوم، تحقيقات و فناوري رسيد ...

[10]. به پاورقي شماره 5 رجوع كنيد.

[11]. ماده 22- ارزشيابي پايان‌نامه در جلسه دفاعيه توسط هيأت داوران انجام مي‌شود.

[12]. آراء مزبور در پيوست شكايت وجود دارد.

[13]. از همين رو همان‌گونه كه در مستندات پرونده حاضر وجود دارد، معاونت حقوقي و امور مجلس وزارت علوم چنين موضوعي را به دانشگاه‌ها ابلاغ نموده و كسر نمره به دليل تأخير در دفاع از پايان‌نامه را در صلاحيت مراجع آموزشي ندانسته است.

 

-
صفحه اصلي سايت راهنماي سامانه ارتباط با ما درباره ما
كليه حقوق اين سامانه متعلق به پژوهشكده شوراي نگهبان مي باشد ( شهريور ماه 1399 نسخه 1-2-1 )
-